Thursday, December 28, 2023

HOW TO KEEP A WOMAN


 How to Keep a Woman

1. Be humble and practice forgiveness.

If you want to keep your woman, be humble and admit your own mistakes. Ask for forgiveness and be sincere to not repeat your mistakes over and over again. If she commits mistakes, get rid of your pride and be ready to forgive her too.

2. Know and understand her better.

If you want to keep your woman, never make her feel that she’s a stranger to you. Hence, know and understand her deeper. Listen to her heart. Know what she loves and what she hates. Understand what makes her happy or sad. You must be the one who can understand her the most.

3. Be consistently honest.

If you want to keep your woman, make honesty a habit. Don’t lie about your past, present, and future. Honesty is uncommon in this world. A woman whose partner is honest and transparent would rarely suffer from jealousy and insecurity. If you’re an honest person, who would not want to stay with you?

4. Be loyal.

If you want to keep your woman, make her your only one true love. Just like honesty, loyalty will give her confidence and overcome any insecurity in her mind. Loyal men are hard to find these days. If you’re a loyal man, who would not want to have a long-term relationship with you?

5. Treasure her.

If you want to keep your woman, make her feel valued and important. Treat her like a princess or a queen. Keep her like she’s your most precious thing or blessing in this world. Don’t ignore her but give your most precious time and attention to her.

6. Be kind and compassionate.

If you want to keep your woman, feel her joy and suffering. Only by feeling what she feels will you be able to make her happy and comfort her when she’s sad. With kindness and compassion, your common relationship problems and misunderstandings will be easier to solve.

7. Support and empower her.

If you want to keep your woman, help her make her dreams come true. Don’t be a hindrance in reaching her goals in life. Let her grow and achieve her full potential. By giving your support, you can also show how much you love her.

8. Respect and honor her.

If you want to keep your woman, respect her as a woman, a human, and as your one and only partner in a relationship. Don’t forget to appreciate her achievements, whether they are small or big. Value her words, opinions and decisions even they are opposite to yours.

9. Protect her.

If you want to keep your woman, be her hero. Be a chivalrous guy who will keep her away from danger or inconvenience. Be a man who will protect her from harm, whether it’s coming from others, from her, or from you.

10. Trust her.

If you want to keep your woman, trust her and don’t think of her like an unclean woman, especially if you don’t have a proof. Learn how to be calm and manage your own green-eyed monster and other insecurities. Show that you have confidence in her.

11. Be a responsible man.

If you want to keep your woman, be a real man. Learn to love and develop yourself. Don’t waste your time and money on drunkenness and other vices. Instead, build a bright future for her, for your relationship, and your children. Stop being childish – start getting mature and a more grown man.

12. Make a big sacrifice.

If you want to keep your woman, show her that you are selfless. Make her realize that she is your world, your Universe. Show her that you can leave your old world just to be able to live in her world.

13. Be romantic.

If you want to keep your woman, make your love story more interesting and exciting. Give her flowers, always tell her you love her, travel with her, have a nice dinner date with her, and do every romantic thing that comes to your loving and creative mind. Being romantic shows that you are thoughtful and that she’s always on your mind.

14. Love her as a whole.

If you want to keep your woman, don’t just love her physically, but love her totally. Don’t just use her for your physical pleasures but stay with her because her presence completes your heart, spirit, and soul.

15. Don’t give up on her.

If you want to keep your woman, be a persistent man who will fight for your love no matter what. Don’t easily give up when your relationship is in trouble. Don’t break up with her for petty things. Don’t ever utter the word “breakup”. Make her realize that you are serious and determined to have a relationship with her that can last for life.

There is no guarantee that you can keep your woman as long as you want since the final decision for her to stay with you lies in her. You cannot force someone to love you and stay with you for life. However, you can always do something to make her fall in love with you and be with you forever.


WHAT IS RELATIONSHIP


 WHAT IS A RELATIONSHIP 

Many people do not know the meaning of relationship or read different meanings to that word.

A RELATIONSHIP is not about having a handsome boyfriend or having a beautiful girlfriend.

It’s not about looking for a perfect person because there isn’t any perfect person on earth.

It’s not about looking for a fair complexion or a rich person.

Having a lot of money doesn’t mean that one has too much pure love.


MONEY  CAN’T BUY LOVE. 

A relationship is about finding someone who respects you.

Who cares about you in anyway he/she can afford.

Who understands you.

Who is proud of having you.

Who appreciates you the way you are .

Who loves you the way you are.

Who is faithful to you.

Who knows how to comfort you.

Who is supportive to you or in everything you are trying to do.

Who knows how to encourage

you to be your best.

Who would accept the worst of you.

Forgive you

And who will go through everything without giving up on u.

Such people are very rare to find these days.

It takes God himself to bring you such person just like He did for Adam.

But your relationship with God will be a major determinant in finding such person.

If you have got such person already just keep that person.

Handle him or her with care.

Be honest & contented with that person and don't do anything to hurt or let down that special person.

Remember, Relationship is a full time commitment/sacrifice and you must be willing to pay.


©Last prince 

Monday, December 18, 2023

GAMDANG TUNG ZOMITE 7


 #GAMDANG TUNG ZOMITE - 7:

Rev. Dr. J.M. Ngul Khan Pau 

Gamdang tung Zomite tawh kisai awlmawhna leh thapiakna zop tohtoh ding ka cih hangin tawlpi khat sung kong khawl hi. Tutungin gamdang mimal leh Pawlpi khat genna hi loin a huampi-in i kisap keima muhna tamlo kong hawmsawn nuam hi. Pasian huhna tawh a beisa kum sawmnih sung i tangthu kikhelna lamdang kasa hi. Sia Lang Do Khup gen na kawm leng, “Nidangin Kawlpi pan Tedim mawtaw tawh i pai ciangin mawtaw nungzui tangvalno a nung khawnga kiluai lenglengte tuni in US ah mawtaw hoihpipi tawh hong muakin hong kha ka muh ciangin i khang kilamdang cih ka phawk hi.” 


America tungte bek kilamdang hi loin Malaysia, Australia, Singapore, Europe, Japan leh South Korea omte zong kilamdanna tampi om hi. Malaysia a siate khat in, “Inn lamah aksa nek ding haksa kisa mahmah a, hih lai ah bel haksa kisa nawn lo bek hi loin kikham lam hizaw hi,” ci hi. Mite khantohna manlang lua ahih manin eite zong tua huzap in hong nawkin eima dinmun tawh kituakin kikhangto hi. Tutung in awlmawh thu namli khawng gen khawm ni. 

1. PHATNA LEH BIAKNA: Phatna leh biakpiakna in Zomite biakna nuamsak mahmah ta hi cih i mu ciat uh hi. Biakpiakna sungah na lamdang zong piang a, damlo damna ngah ahi zongin, khamtheih guihtheih sung pan kikhelna zong om cih ka mu hi. Tua bang sung mahah kipuahphat nading ngaihsuthuai kasak om a, tamlo kong gelh hi. Tulai i biakpiakna sungah Pasian pahtawina sangin tua biakpiakna makaite peuh kipahtawina tamzaw hiam ka ci thei zel hi. Tua ciang, eima nopsakna “feeling” kizongin Pasian deihna kizong lo hiam cih zong ka ngaihsun hi. I biakpiakna hong makaih pawlte’n amau vai a zawh uh ciangin amau vai mankhin ta cih bangin amau phone khawng tawh buaipah zong ka mu thei hi. Pasian kammal kipulakna thudon lualo uh hi leh kilawm ka sa hi. 

Biakpiakna pen “show-business” “siamna kilahna” bangin kizang kha thei hi. Assam gamah ah Rev. Dr. Gibson Marakte thugenna ah “Phatna leh Biakna” sunga kihel numei khat thugenna zawh ciangin ki-ap ding sapna a kibawl ciang, amah gulpi bangin bawkvak a, “kei dawi nupi ka hi, bang hangin kei hong buaisak ding hong pai na hi uh hiam?” ci-in thugenpa’ kiangah lamzuan hi. Amau thungetna tawh tua nu sung panin dawi hawlkhiatna nei uh hi. Lasa leh tumging tumte zong piangthak lo ki-om thei hi cih ka mu hi. Mite’ kahna panin ei zong khasia in kikap thei a, ahi zongin sunglam kilamdanna nei lopi hih ding lauhhuai lua hi.

Biak kikhop tawp ciangin tep leh muam zong zat ngei bangin zang, ahih hangin phatna leh biakna khawngah zong kilim hel mahmahte dinmun ngaihsuthuai kasa hi. Tua ciang Pawlpi khat leh khat phatna leh biakna khawng kidem hileng kilawm kasa hi. Biakpiakna thangah mahmah laitak makaite’n tumging leh otna tawh “salan late” hong sakpih thei uh hi. Salan late i sak theih manin khami hihna hi masa tuanlo hi. Khami hihna pen midangte mawhna maisak zo, midangte itna tak tawh khualna leh nuntakna siangtho zatna khawng ahi hi. Pawlpi dangte’n Topa’ vehna a ngah uh leh lungdampih thei-in, Jesu lungsim bang neite in khami hihna hi a, ei Pawlpi bek hat ding midangte thanem leh zong phamawhsak lohna khamitna hi loin hazatna hi. 


2. PAWLPI KITAM DEUHDEUH: Pawlpi phungcing mahmah pawlkhat lamet lohpi-in hong kikhen ciangin lamdang kasa hi. I tam pen zangsiam loin i tawm ciangin kituak thei pan hileng kilawm hi. Tukum Indianapolis ah i sanggam Falam leh Khalkha lamte biakinn Richard Lian in hong phakpih a, tutna 3000 bang kigual zihziah biakinn thum ka muh ciangin hampha kasa hi. Tua bang Pawlpite kem ding hileng keptak bek hi loin Mission, Lai Siangtho Sanginn vai leh cimawh huhna khawngah zeekcing mahmah ding ahih manin a nawkna khat peuhpeuh uh cihtak ding hi. 


Pawlpi pawl khat pen upate ginat loh manin kisia om a, amau neihsa bangin Pawlpi hong kep uh ciangin, amau thu bekbek a pai dingin deihbawl uh hi. Tua pen Pawlpi hoih nading sangin upa khat leh nih thuneih nopman khawng hi nuam hi. Tua mah bangin sia kici kha thu vei vetlo, Lai Siangtho sangkahna bel na zo bilbel neih khawng zong thubaih lo hi. Leitung vai tawh Pawlpi kikep ding hi lo a, Kha Siangtho huhna bek tawh kikep ding hi. Siate pawlkhat in sum leh pai i sai luat ciangin sum thu tawh buai ki-om thei a, sum peuh mah ahih theih leh sumkem a tuam mah hipah leh deihhuai hi. Pawlpi sum pen lohkik ning cih tawh kizang kha thei a, lohkik sangin zat behlap tohtoh baih mahmah hi. A tawpna ah tua bang sum thelthangte hangin Pawlpi sung kisiatna om hi. Sum tawh kisai i buai ciangin kha thu-ah zong kithanem mahmah hi. Bang hang hiam cih leh Topa’n “to nih na nasem thei kei ding uh hi,” a cih thuman hi (Matt. 6:24).


Lai Siangtho sinna zo peuhpeuh zong Pastor ding hi khin tuan lo hi. Lai Siangtho sanginn khawngah laihilh dingin hoih mahmah ki-om a, sawltak nasepah muibun mahmah a ki-om bangin pastor ding zong ki-om hi. Kha letsong ngahna tawh kisai mahmah hi. Pawlpi cidam lai ei khuapih Lai Siangtho sinzo khat nasepna ngah ding deihsak manin Pawlpi kitap ding vaihawm loh hoih mahmah ding hi. Pawlpi pen Khris pumpi i cih leh tua pumpi kibalkham ding vaihawm pen adahhuai mahmah vaihawmna hi. Pasian nasemte pen “Pasian sapna” ngahte ahih ding hi. Union Biblical Seminary, India ah Bachelor of Divinity (BD) ka sim lai-un sangnaupang khat nitak a simtham a vakkhia den khat om hi. Student Union President ka sepsung (1984-85) ahih manin tuapa ka hopih hi. Amah Mikang innkuan khat in sum tawh huh ahih manin sum na buai het lo, zu khawng na dawn thei zel cih ka zak ciangin, “Pasian in hong sam takpi hiam, ahih kei leh hong sam lopi nang telkhial na hiam,” ka cih ka phawk kik hi. Sum in a sap, thuneih nopna in a sap, minthan nopna in a sap kitam lua in ka mu hi. 


3. SUM VAI TAWH BUAI: Tuhun lawhcing leh lawhsam kitehna khat ahih leh neih leh lam mite sangin neihzawk ding ahi hi. Bangladesh a thusinna pia dingin Dimnu tawh ka pai lai-un, “No kiangah makai lawhcing kicite hong gen un,” ka cih uh leh, “Makai lawhcing pen America tawh kizom, office lian pipi nei-in, laptop leh phone mantam penpente tawi, mawtaw hoih penpen nei, a office mai-ah amah kimuhpih nuam mi om tawntung ding… tuate hi,” hong ci uh hi. Ko zong, “Sawltak Paul no kiangah makai in hong om ding hileh a lawhcingte lakah pang kha lo ding aive maw,” ka ci uh hi. Lawhcing i tehna a maan loh manin tuhun ciangin sum leh pai hau mai ding cih thupi kisa a, zong a neite kizahtak hi. 


Pasian nasemte sumbat tawh minsia kitam lua khin zo a, pawlkhat bang amau Pawlpi ah hunbit sem kawmkawmin gamdang panin khasum zong a ngah ki-om cih kaza ngei hi. Tuate pen gamdang kizoppihte’ kiangah amau missionary bangin hong ciah kik uh hi a, ei kiangah Pawlpi sia hong sem kawmkawmin gamdangte’ hunbit nasem zong ki-om kha hih tuak hi. Tua bek hi loin Pawlpi min tawh bank ah sum loan la-in Pawlpi neihsa leitang khawng bank ah khapna (mortgage) zong ki-om cih kaza hi. Pawlpi mahmah in zong sum nambat khatna ah i koih manin khamangthang mat sangin summuh ding i lungsim ah lianzaw khin zo hiam ka ci hi. Pasian thu sangin leitung thu in i lungsim hong zo khin zo a, manpha i sakte i nutsiat ding vive ahih ding lauhhuai hi. 


Sum vai tawh buai i gen ciangin tulai Pasian thugente zong mite’n thugen dingin hong sap ciang, “kei nong sap ding uh leh sum hizah na kiging unla, nek leh tak, tunna giahna zong hih bangin nong zindo ding uh,” kici giapgiapta hiam ka ci hi. Kei zong evangelist in na zinzin khin ngei ka hih manin tunna giahna haksa pen ka tel mahmah hi. Ahi zongin Topa’ sawlna leh khamangthang lainatna hangin a kipai hizaw a, sumngah sumthalawh dingin kipai lo hi. Sum leh pai hong pia zo Pawlpi leh khua a om hangin hong pia zo lo ding zong na tam mahmah ding hi. Tua hi a, Pasian nasemte’n kei nong cial ding uh leh tuazah ka rate hi cih limlim i neih leh kilawm hetlo dingin ka mu hi. Leitung thu a pilna tawh mite’n a cial ngiatte uh ahih leh sum tuazah cih bikhiah nei leh zong phamawh lo hi. Gospel pen a khawnkhong a hong kipia ahih manin sumbawlna in i zat het loh ding deihhuai hi.


4. INN LEH MAWTAW: Pasian thupha sangin inn leh mawtaw hoih nono i nei uh a, tua bang la thei dingin hamphatna i ngah lungdamhuai mahmah hi. Kisam kasak loh pawl khat ahih leh eima khasum tawh kituak hetlo mawtaw leh inn mantam mahmah i lak pen vangik kiguan i hih ciangin i kilunghihmawhpih hi. Zomite’n inn mah thupi bawl i hih manin i neih tawh kituak het lo inn-gawlpipi neih ding i hanciam uh hi. I lungsim ah nop ni dah ni a zat cing ding mah paulap in kinei hi. A taktakin nop ni dah ni zong a om thithe hi khollo ahih manin i sum leh pai tate’ laipilna zonna ding lam bang hanciampih in, inn leh lo sangin tua lam thupisak leng i mailam khuavakzaw ding hi. America a tun zawh uh kum 10 valkhin zo, ahih hang innsap sungah teng lai innkuan khat tawh ka kiho kha uh hi. Amau a tate uh sanginn hoih ah kahsak ahih manin inn la zo nai lo uh hi. Tate’ laisiamin President Award zong a ngah om uh hi. Tuate innsung ka et uh ciangin mailam inn hoih mahmah ah om ding cih ka mu thei hi.


Siate pawlkhat in Pawlpi mite foodstamps khawng siau dingin i paipih ciang, i mite mawtaw zat pen Foodstamps office a nasemte’ mawtaw sangin hoihzaw pek ahih manin nuam mello hi, ci thei uh hi. Tua mah bangin bawngsa semna semte khat in ama mawtaw zat pen a Mikang manager-pa mawtaw sangin a zahnih bangin mantamzaw in nuam mello hi, a cih kaza ngei hi. Mawtaw hoih a i kidem sangin tate sanginn hoih a kahsak kidem leng i mailam khantohna kineizaw ding hi. US a siate’ khat in, “Pawlpi upate khat summet tulsawm hong la a, mawtaw lei ding hong dong hi. Second hand mawtaw tulsawm mante hoih mahmah, ken zong tuate mah zang in,’ ka ci hi. Ama’n bang ngaihsun a hi diam, tulsawmguk man khat va la mawk,” ci hi. Leitung bup a lampi hoih penpen ah dollar tulsawmguk man mawtaw hawl dingte pen Company a CEO khawng hileh kilawm ding hi. Zumpi sung khawng a nasem nai lote adingin i mawtaw zatte sanglua mahmah hi.


Pawlkhat in mawtaw leh inn khawng kei thu hi, leizo lua ka hih manin nong genpih uh kisam kei, hong ci nuam zong om kha ding hi. Khantohna pen damdamin khangto leng to zaw a, thakhat a khantoh pen kipua zo lo thei hi. Lamka sumbuk bawl khat in, “Siapa no zong lai na sim uh ciangin, BA, MA na tun nadingun KG class, class I, II, III cih bangin na kahtoh mah bangun ko sumbawlte zong damdam a khangtote’n sumzek dan telzaw, Class I laivuanna zo pante’n BA sim sawm tawh kibang tam kasa hi,” ci hi. Hauhna zong thakhat thu a hauh pen kipua siam lo hi. Lamdawt tawn a hauh pen kisiatpih tamzaw hi. Tua hangin mihau masate’ tate zatui/zatang tawh buai tam a, a sih kei uh leh zong khamtheih zongsangte kepna phual ah om tam mahmah uh hi. 

Inn leh mawtaw i gen lai-in genbeh dingin lungsim a hong om ahih leh, tuni a i inn lakte pen kum 30 sunga piak ding hi. Nu leh pa tua inn late tuzawh kum sawm khawngin hong pension leh khasim inn bill piak ding i tate’n hong piaksak nuam kei leh kum sawmthum ma-in tua inn bank in hong laksak ding lauhhuai kasa hi. I inn leite a teng masa pawlkhat inn hoihzaw a teng a om hangin pawlkhat inn bill pia zo nawn lo a, pusuak om kha dingin ka um hi. Tuni a ei min tawh i kep innte khang kizomin i neisuak takpi tam maw cih ngaihsuthuai hi. Pasian mah in hong vaihawmpih in, tate bek hi loin tute khawng tawh khang kizomin i tenna dingin zangkhawm thei leng lunggulhuai kasa hi.


THUKHUPNA: Tutung awlmawhna tawh kong gen thute mimal khat hiam, Pawlpi khat hiam cihnopna hilo in, ka lungsim ah a om zawh sawt, ka ki-ipip zawh sawtzo lua khin ahih manin hong gelhkhia ka hizaw hi. Paunak 9:8-9 sungah, “Mihaite thuhilh kei in; hong mudah ding uh hi.  Mipilte thuhilh in; hong it ding uh hi. Mipilte thuhilh lecin, pil semsemna in nei ding a, thuman mite thuhilh lecin a thutheihna uh khang semsem ding hi,” ci hi. Ei tawh kituak a omleh kipuahphatna in zang ni; a kituah keileh thu theihna in zang ni. Topa in a sim u leh naute thupha hong pia hen.



Thursday, December 14, 2023

Pawlpi makai kitel ciang

 

PAWLPI MAKAI KITEEL CIANG 

#Akiteel dingte #Teelna ngah thakte #Teelna ngah lote #A teel mipite 

Siang gen mahmah mai leng Pawlpi kitapna leh Pawlpi sung a buaina omte pen MAKAI hang ahi hi. Makai kituh, makai ut lua, makai ut lo lua, makaih siam lo, makaite thu mang lo… cihte hang vive hi. Tua hang mahin makaihzia tawh kisai mipil John C. Maxwell in “Na khempeuh a khanna ahi a a kiatna ahi zongin makai hang hi – Everything rises and falls on leadership…” na ci hi. Hong khanpih ding makai maw hong kiatpih ding makai koi dante teel ihi hiam? 


Kum bei simin Zomi Pawlpi sung kiteelna a tamzaw om den a, Khrismas hang a lungdam ding leh lungnuam tak a kumthak dawn ding kim lai Pawl sung leh innkuan sung kimaitai zo lo thei gige hi. Makai kiteel ciang a theih huai pawlkhat mimal muhna tawm hong kum ing. Mimal muhna hi bek ahih manin nang a tawh a kituah kei leh hong maisak in.   


1. A KITEEL DINGTE: Nomination Committee/Mipi in teel ding a makai min a gualhte lakah na min a kihel leh na ut a na ut kei zongin kamtam lua, paupeng lua kei in. Bang hang hiam cih leh Topa in mipite zang a hong deih pen lungdam huai lua hi. Na tate paulam kei in. Topa nasepna ah na tate a dongkholh a ci tawh kibang kha ding hi teh. Nasep tam lua, ci-in paulap zong kei in. Nasem zo ding a hinna damna hatna hong pia Topa ahih lam phawk zaw in. Paulap zong vetvet ken la om hit hiat lecin mi gina na hihna kilang zaw ding hi. Topa’ sapna a nial ngam dingin nang neu lua hi teh. 


Tua mah bangin a kiteel ding mite lakah na min hong kikoih kei leh nakpi takin khasia se dah lel in. Topa’ teel lohpi a makai tang ut pen lauhuai mahmah zaw ahih lam phawk in. Pasian’ teel lohpi a ci le sa hanciamna tawh Upa makai a sem, Pastorte ahih kei leh midang khatpeuh khasiasak lua kha a Topa’ maipha a muh loh lawh om thei gige hi. Makai sem se lo a Topa maipha muh ding thupi zaw ci lel in. Makai ut lua ken la, hong kideih leh nial tantan se dah in.   


2. TEELNA NGAH THAKTE: Mi bangzah hiamte sung panin makai dingin nang hong kiteel cing ahih manin lungdam huai hi. Ahi zongin hih pen kisialhna leh kiphatsakna lamin la het kei in la, na pilna leh na hatna khawng suang mawkmawk loin Topa’ kiangah nakpi takin ki-ap in. Nang sang a senior zawte leh junior zawte, numei Naupangte leh meigong daipamte a phawk a khual den makai hong hi in. Thungetna leh Lai Siangtho sim hahkat mahmah ding phawk in. Makai pen a tamzaw mipi mai a pai ding ahih manin piakkhiatna, kikhop paina, meeting kahnate ah lim pha hih sawm in. Pastor te ban a dom sak hi in la, Pastor te khasiasak makai hi kha kei ham tang in. 


Pawlpi a tamzaw in Pastor/Advisor/Consultant i nei ciat hi. Tuate tawh tonkhawmin ahun zui-in Cialpi, Seminar, Consultation, thusinna leh activity tuamtuam bawlpih sawm in. Ngaihsut hong kipiate khinkhai in la na theihna tawh gawm khawm in. Mi khat cihcih in gamta den kei in. A kisem ngeisa teng bek sep sawm loin, lampi lui teng bek zuih sawm loin na thak vai thak bang ka sem ding hiam, cih Topa kiangah vision ngen in. Seppihte adingin a nawngkai lam hi loin teamwork a siam mi hih sawm in.  Tua mah bangin na mai ate sepna maban khempeuh zahpih bawlin lumlet gawp kha kei in. Min deih lua kei in. Lawhcinna taktak Topa kiang pan ahih lam phawk in. 


Teelna ngahte sung panin eimau kivakna talen ciat om ahih manin panmun hawm dan siam kisam mahmah hi. Lai mi zaw deuhte in Secretary cih bang, thu tawh a teng ngiungeute Chairman ding cih bang, sumkem ding a hoih diak cih bang om ahih manin tuate en kawmin panmun kigual leng kimazang tuam mahmah hi.  


3. TEELCINGLOTE: Makai kiteel cih ciangin a cing a om mah bangin a cing lo zong om ding hi hang. Vekpi a makai cih bang om thei lo hi. Maizumna dingin ngaihsun het kei in. A pil pen a siam pen teng a kiteel cing hi tuan lo a, tutung adingin a lem pen teng a kiteel hi zaw hi. Teelcing makaite thapiak ding, tawsawn a panpih ding ngaihsun in la lang bawl het kei in. Mi na lang bawl leh nang makai na sep ciangin midangte in zong nang hong langbawl leh nuam sa lo ding hi teh. 


Makai sem laitakte pawlkhat pen kiteel cing nawn kei leh “KIA” ci mawk ihih manin makai hihna pan a kiasuk tawh kibang a, pawlkhat in na sa thei, maizum ngaihsut thei mawk uh hi. KIA cih lamin  la loin tawlnga, tha hong kikhek… ci leng tawldam huai pen hi. Makai na hih lai mah bangin Pawlpi sungah sumpi piakna leh nasepnate ah thadah lo tha sial loin sem suak in. Eima makaih sung bek hanciam, mi makaih ciang a thadah pen miginalote dan ahi hi. 


Hih pen Pawlpi pilvangte in a “KIA” cih dan a om lohna dingin Term khat simin sehthuam suah sehkhat cih bang a tawlnga ding gual diudeu thei uh a vai tampi nuam tuam hi. A limlimin ei panna munah ei tang a hong pang ding mi a om pen lungdam zawk ding ahi hi. Khantawn a ei bek in i sep sawm leh gim huai mahmah ding hi. 


4. MAKAI A TEEL MIPITE: Makai i teel siam leh i Pawlpi in na lianpi semin khangto thei a, i teel siam kei leh khangto lo bek tham lo manthanna lam kimanawh thei hi. Makai teelna ah Pasian a zahtak, nuntakna ah a siangtho gen bang lo theithei, innkuan sung uk zo mi, a zite a kamtam lua lo, mi thukhual, ngaihsutna kip a neite teel huai hi.  I Timothy 3:1ff sungah Siate leh Upate pianzia ding limtak kigelh hi. 


Tua ciangin tanau pai luat, khua pai luat leh beh pai luat hoih het lo hi. Pawlpi khat sung a bawng cing zawdeuhte in zong ei tam tah hang ci-in ei teng bek in makaihna buluah loin tanau meltheih hau lote phawk ding kilawm hi. Pasian in kuate teel hiam, cih et masak pen ding ahi hi. Tua pen Pasian’ tate zia ahi hi. Tanau haulote zong ei citawm ci a thanem pong mawk ding hi loin Topa mitsuan a ihihna bangbang tawh hanciam ding hi lel hi. 


Leitungbup a om Zomi Pawlpi khempeuh makai teel siam ding leh makaite hang a a nuamsa a khangto Pawlpite hi dingin Topan thupha hong pia ciat ta hen. Amen.

.........

Photo a ka suan pen Pinterest pan ka laksawn, amau zg Cory Booker kammal ana laksawn uh hi.

Rev. Thang Van Lian 

Friday, November 17, 2023

TULAI KHUA HUN TAWH LUNGSIM A HONG OM MAHMAH THU PAWL KHAT

 




TULAI KHUAHUN TAWH LUNGSIM A HONG OM MAHMAH THU PAWLKHAT:


PA! KEN A GUH PETZO


Khanglui kamzat khat ah,pata khat in Anne khawm uh hi.a tapa in ''Pa ken a guh petzo'' acih leh,a pa in '' Nang saguh pet zawh kei alungdam ding hongsa na hiam?'' Ci-in hapkhat suah hi. a Hang bel A tapa in A guh petzo ta ahihman in a Pa pet ding omnawn lo hi. 

        

       Hih thu in Tuhun leitung khuahun luanzia, kikhelzia le thupiang te in Innkuan pan kipan pawlpi sung kalsuanziate ah Khangham mi masate leh Khangthak khangnote kikal ah Khantoh buaina (parad igm shift conflict) leh Khang kilaih buaina (Transitional Conflict) om hi ci hong musak hi.


 1.KHANTOH BUAINA:(Paradigm shift Conflict)


             Leitung ah Nai (Watch) Hoihpen Abawl Switzerland te ahihi.kum 60 sung amau naibek kideih aa,sum ngah mahmah uh hi.1980 kumcin ciang in Japante in Electronic nai bawl hi.Swiss naibawl te in Japante khantohna thei napi in kinbawllo in amau naite ahoih semsem ding in hanciam uh hi. Japante Electronic naite mantawm in hun man a,mikim in leizo ahihman in kideih mahmah hi.Swiss te Naizuakna 90% pan 10% ah kiamsuk hi.Nai bawl nasem tampi in nasep tanlawh uh hi. Nai bawlna ah Set tawh nasepna pan Electronic tawh nasepna ah  a kilaih hun (paradigm shift) Swisste in a Thupi simloh  hang uh ahihi.


KO HUNLAI CIHCIH TAWH KINGAHKHIN LO DING:


         IT(information Technology) hun ahihmah bang in Sumzonna ah, Nikten puansilhvai ah, Biakna vai ah, politics vai ah, Innkuan vai, pilna siamna vai leh Leitung thu khathu ah KHUAHUN KIKHEL zia theihloh na hang in BUAINA TAMPI hong om thei hi. Ko hun lai cih'' tawh hong kingahkhinlo ding ahihi.


2. KHANG KILAIH BUAINA:(Transitional Conflict)


Makaih pilna ah athupi khat in '' makai siamten alaih ding pattah in semkhawm uh a,ahun ciang in atutna zong awnpah uh hi cih ahihi. Makai gilo te in Akhangto Khangno aom ciang in Dah hi Heh uh hi. ka ankuang hong tuh inteh Ka sa guh hong pehsak in teh ci in anawl khin theihzah in nawlkhin uh hi. Khangham makai masa te leh Khangthak makai te kikal ah kullopi in buaina om thei hi tua in khantoh ding tampi hong khak hi.


3.PILNA LEH CIIMNA(Knowledge and Wisdom)


          University khong leh College khong pan in Pilna ih ngah Degree te a manphat mahmah bang in University pan in a kingah theilo Ciimna Zong tampi mah om veve hi. Tua pen KHANGHAMte tung pan in sinkhiat ding ahihi.


VANDUM MU MASATE: (paunak)


Khanglui ten paunak in aneih uh Vandum mu masate ci-in Khanghamte zahtak mahmah uh hi. ahangbel Khanghamte in nisim nuntakna (Experience)  tawh sin uh ahihman un Khangthakte in amau tungpan in Ciimna Tampi la in thu ih vadot siam ding zong kisam veve hi.


Khangham te in hong laptoh uh ciang in Muantaak sa in hong lamto uh ahihman in Enneu pah tuancilpah kei ni. Khangham makaite zong muantaak Dottaak etteh taak in om ni.


Thukhupna :K4


1.Khanghamte lo-in

2.Kipicing theilo a,

3.Khangnote lo-in

4.Kikhangto theilo hi.


A KIZAHTAK THEILO MAKAI MASA leh A KIPANTAHTHEILO KHANGNO ZONG  OM VEVE:


 ih etteh nuamta zong in etteh theihloh om thei veve aa, pantahnuam taleng zong a kipantah theilo zong om veve hi.


Tua ahihman in Tate saguh pehzawh Pate lungdam ni. Pate saguh pet ding Tate in sutkei ni. etteh ding in om in pattah theih ding in zong om theih ding kisam mahmah hi. Khangnote leh khangham kithuap in mapang khawm ni.


A tamzaw 

Rev. Dr Thuam Khan Thang gelh ZACC MAGAZINE 2018 sung pan ka lak hi.

Credit: Sia Khaite Dalkhai

Saturday, September 9, 2023

INDIA MAW BHARAT, ZOMI MAW KUKI/CHIN


 “INDIA ”  maw “BHARAT ”


Tutung India gama  kibawl “G20 Summit,” ah Innteek India kumpi pa in athungenna  ah, “India” cih kisuanglo in, “Bharat,”  kisuang mawk hi. News  tuamtuam genna  ah ahih leh Modi kumpi in, India pen India cinawnlo in, “BHARAT,”  tawh laihta ding  ahihna  limgen mahmah  hi.


INDIA i  cih ?

India kici gam min pen  LST sung Esther 1:1, 8:9  sung nangawn ah akihel gamlui mahmah ahi hi.  LST sungah Hebrew lai in, “indu or hondu,” a kigelh hi-a, manglai in, “India,”  kici  ahi hi. “India,” cih kammal taktak pen  Sanskrit kam,  “Sindhu”  cih kammal pan in mangkangte  in, “Indus river,”  acih uh ahi hi.  Mangkangte in  amau ukna sungah akoih uh 18 century ciangin, hih “Indus river,” min tamin “India”  acih uh ahi hi.


BHARAT i cih ?

Bharat,” cih pen pasal no khat min hi a,  Sanskrit kam in “Sindhu”  a  kici Mangkangte  in,  “Indus river,” acih zangkuam ah tangtawng pek pan gamnei leh  kumpi  gui uh hi-a, mangkang kumpi khan mapekpek a  omkhinsa uh  ahi hi.


INDIA VS BHARAT ?

India constitution Article  1na pen , “India, that is Bharat…”  cih tawh kipan hi.  India, Hindustan leh Bharat  cih  India gam kilawhna  min thum  lak ah “India” pen leitung theihkim pihpen min ahi hi.  Ahi zongin India mi taktakte in, “India”  cih min pen  Sila min  mangkangte piaktawm (colonial name) zawhthawhna min ahih manin  sila gimnam sa  uha  deihlo uh hi.  Tua man in adiak in BJP kumpi in india pen Bharat tawh laih ding hanciam uh a,  G20 Modi thungena ah zong,  India  sangin “Bharat”  cih suang zaw uh hi.


SINHUAI THU

Leitung ah ei hihna lopi zawhthawh thu tawh  hong kipia , “sila minte,” leitung in theizaw phial  tale zong, suakta tak a ngahsut theihna, suakta tak a gentheihna (freedom of  thinking, freedom of speech) aneite or anei ngam mite in amau hihna hilo midangte  piak tawm min tawh  cihmah hunin lungkim  zolo uh hi.


Ngapik leh Ngadi  ngim tam diklua kha-a, khuak  kinim khin  (brainwashed) sate in  Chin/Kuki cih khawng midangte’n theizaw cih tawh lungkim khathei mah ding uh hi.


Ahizong in khuak nimloh Zo suan Zo tate  khan hun hong tung dinga,  Pu Zo suan le khakte  i hih manin ZOMI angtang tak hong kici ding uh hi. Pu Zo suan le khakte in tangtawng  pekpan i luahna leitang ahih manin hansan takin   ZOGAM (ZOLAND)  ci ding uh a, Zomite in Zogam  zuun in zalenta ding uh hi.

Sia Pauno

Scr. Internet

Thursday, July 6, 2023

PAWLPI PUAHPHA PATE RC UTLOHNA HANG


 Pawlpi Puahpha PATE (Reformer) 

akici 

Martin Luther & John Calvin 

Dinpih Thute: 

1) LST bek (Scripture alone)

2) Hehpihna bek ( Grace alone)

3) Upna bek (Faith alone) 

4) Khazih bek (Christ alone)

5) Pasian minthan nading bek (To the glory of God alone) 


Luther leh Calvin pen RC pawlpi in RC langpang hi ci uh ahih manin RC Pawlpi Langpangte - Protestant ci uh a, RC lote in Pawlpi Puahpha (Church Reformer) mi thupite cizaw uhi. 


Amau Dinpih hih thu 5te zong RC hitaleh, RC lo hitaleh, tulai Christian akici peuhmah in idinpih ding ahi hi. Amau dinpih thu 5te enkik leng, 


1) LST bek athutawp thunei hi. 

LST bek thunei hikei leh, Pasian tawh kisai lo akiim apam tangthute tawh gawmkhawmin LST bu 66 ahilo, Pawlpi makai masate (Church fathers) akicite bawl Canon Law tawh akituak lo tampi om a, biakpiakzia zong Pasian in lungsim leh kha tawh biakpiakna bek deih hitamah leh, lungsim leh kha ban ah mihing bawltawm biakpiakna tuamtuam hangin mihing lungsim buaisakin lungsim siangtho tawh Pasian biakna om lo ding a, milim bawltawm - milim lam nga-in bia, anam za thei takei leh,anam alim tuamtuam kipia biakna MANLO suak pahpah hi. 


2) Hehpihna hang bekbek 

Hehpihna hang bekbek hikei leh, kua ta in Pasian tapa cihna ngah zo peuhmah ding ihiam? Ei banglel tak hong it Pasian itna hehpihna hang bekbek a, Zeisu min hangin hehpihna ngahin Pasian TA isuak thei zenzen hi. 


3) Upna bek 

Upna hang bek hikei leh mihingte in upmawh sansat biakpiakna tuamtuam - anam alim tuamtuam leh hehpihna ngahnop manin amau pumpi kibawlsiatna dongin paikhial thei hi.


4) Khazih bekbek 

Vantung gam tun nading lampi pen Zeisu Khazih bekbek ahi hi. Christian makai tampi leh pawlpi tuamtuamte in vantung gam tun nadingin lampi tuamtuam zong uh a, amau thupisak khatciat uangbawlin KHAZIH UPNA BEK ah kinga loin HANCIAMNA zong kisam hi aci om hi. Pianthakna leh gupna ngahna pen sepna hiloin Khazih Upna ahi hi. Zeisu Khazih anialte vangam tunglo ding hi cih Zeisu kammal ah kimu hi. 


5) Pasian minthan nading bek hi 

Pasian nasepna pen Pasian minthan nading bekin isep ding ahi hi. Pawlkhat in Pasian nasepna paulapin amah kizuakin kiminthangsakin Pasian nangawn mangngilhin upna paikhial tampi om hi. John in kei ka neu semsem ding a, amah (Zeisu) luan semsem ding hi cizaw hi. Makai khat minthan nading leh vang neih nading hiloin ihihna khempeuh ah PASIAN MINTHANNA ahih ding inasep tavuan lian pen ahi hi.


Hih thu pen RC pawlpi leh Pawlpi puahphate kikhena ahang LIANPEN ahi hi. 


Pawlpi Puahpha Pate - Martin Luther leh John Calvin tangthu simna panin muhkhiat thute ciaptehna leh hopsawnna ahi hi. 


Ciapteh Ding:

Nidang ciangin asau akicianzawin kong gelh kik ding hi. Hih lai asimkha khempeuh tung ah Topa in Pawlpi Puahphate dinpih idinpih lai hiam ci-in kisittelna leh thumuhtelna ban ah Pasian thuman taktak telna hong hisak ta hen. 


Sia Lang Khai

Kalaymyo

24.06.2023(8:00)pm


Note: Rev Langh Khan Khai fb pan konglaak hi.