Thursday, October 21, 2021

ZOMI MIN LEH CHIN MIN

 

Oct. 21, 2021. News Update"


1. Kuki = India gam a Bengolite in mualtung mite a lawhna uh min. 

2. Lushai (Lusei) cih pen kawlte. in min ong piak uh hi a, Kawl lai tawh "လူရှိုင်း a cih uh hi a, mikang lai tawh "Barbarian" ahi hi. 

3. Zomi cih pen tang a tuan pan i kilawhna ahihna tawh kuzui in minam min kip dingin 1953 kumin ABM kumcin kikhop. Zangkong ah kinei a, sangmang khempeuh leh gam palai mimal 3000 val minam min dingin khitui luang liangin Pasian tungah apna na nei uh hi. 

4. Chin cih pen kawlte kamsung ong piang khia min ahi hi. 


Hong pian khiat dan pen: Kawlgam sungah mikangte 1824 kumin  hong lut uh hi. 1850 kumin mikangte in kawlte zo uh hi. 1852 kumin kawlte leh mikangte in Yadabu khua:  သရက်ဘမြို့ (မကွေး) Kilemna suaikai uh hi.  Mikangte in Irrawaddy gun nitumna a lak nop uh ciangin, "Irrawaddy gun nitumna lam ah kua minamte teng uh hiam?" ci in a dotna uh pen Kawl uliante in, "CHIN minam," ci in a dawnna uh pen mikangte in Chin minam ci in a ciamteh uh pen tu dong a zang suak hi pong.


Zomi

Tuesday, October 19, 2021

ZOMI ZOGAM STATE PIANG THEI DIAM?

 1. Zogam State piang thei takpi ding maw?

Piang thei takpi dingin um ing.


2. Gunkhawm saksiah ngah zo takpi ding maw?

Lam en zokei mai ing.


3. Saklam le khanglam kigawm aa gam khat ding zo takpi ding maw?

Galpi 3 na piang aa suahtakna i ngahkhop theih leh cihloh lam en zokei mai ing.


4. Tua Zogam State pen koi lai, koi teng hi ding?

A neupen tulaitak aa Tedim le Tonzang huam hi thei,

i siam leh Munlai saksiah

i siam lai leh Ngawn kual

i siamkaan lai leh Khampat lam 


i siamkaan lai leh Thahdo kual


Hih teng i huaima, ei sung aa sanggam Sizang le Zo ii lungsim puakin thu hong sai lai veve dingin um ing.


5. Tua leh Zogam state koici ngah ding?

Thaumuk tawh hilo, kipumkhatna, kithutuahna tawh, Federal gamgi khen hun ah Referendum tawh thukhen ding pawlkhat hong om kha veve ding hi. Tua teh a phual aa teng a tamzawte ii thukimna tawh gamgi le gammin seh ding.

- Referendum tawh hi aa, kipumkhat zo takpi hi lehang, thaulot kullo Munlai sak siah ciang bel lam et huai mahmah sa ing.


6. Tua bang hileh state deih hong tam ngello dia, Myanmar gam sung ah states tawm mawk ding maw?

Thailand ah state cilo aa Province ci-in a khen uh 77 pha hi. Province khat ah District/city/town/village mah khen uh ahih manin amau province pen i state gengen dan mah hi.


Thailand pen Myanmar gam sang' neuzaw hi. Milip bel millions 15 khawngin tamzaw uhhi.

Vietnam gam ah Provinces 58 om hi.

Indonesia gam ah Provinces 34 om hi.

A gam sung vua state thak pawlkhatte bang a kibehlap zawh a sawt nai hetlo zongh om hi.

Myanmar gam ah states 7 le regions 7, union territory 1 tawh 15 bek pha hi.

Tulaitak aa Tedim le Tonzang township kigawm pen Kayah state tawh kikhailo hi.

Hihte pen i leitang golna le i milip phazah kinaipihte hi.


Russia, US, India, Nigeria cihte bel a leitang uh zongh gol, milip zongh tam uhin gen dah vet ni.


7. Wa, Palaung, Pa-oh, Naga, Danu, (Kokang, Kuki cihte et lai ding), Shanni le a dang a tuamtuamte in hong hanciam dingin lamen ing.

- Tua teh ngah le ngahloh thukhat, tua hun lai in na hanciam mah lehang cih dan khawng a omloh ding thupi sa ing.


8. A zawh ngap zawzaw in kikhen ding deihlo kha mai ding hi.

Shan (Tai) kici diakte in Shan state kiphelkham sak nuamlo kha ding uhhi. Ahi zong, a hi zo diam?

Chin sung pan a zawh ngapte in hong huai zawh sawm mahmah ding uh, hong lungkimsak mahmah pak phot ding uhhi. En zongh thuuklut vet lehang kizo kha mai tak ding hi. Ahizong kuakua in i deep zawh hang' a tawntung hisuak denlo ding hi. I zawh hun, i lelh hun, hong zawh hun, hong lelh hun uh a om zel ding hi.


Chin sung ah innteek mahmah aa thu vaihawm i hi zong, Tedim, Tonzang MP te Khalkha ah a va kuan den kul ding hi. Vuangyi te Khalkha ah a van ten mah kul ding hi. Decentralisation, Local Government i ci zong, procedure tuamtuam hong om veve ding hi.


9. State thak tuam dinna

Minam vai, min vai buaina om nawnlo ding aa khantohna lam siangtakin ki focus thei ding hi. Minam min pua party a omkei phial zong, Zogam a uk ding pen Zomite mah hi ding, CM le Vuangyi khempeuh Zomite mah hi gai thei ding hi. Tedim pen direct in union tawh kizom ding aa, Khalkha tottot kul nawnlo ding hi.


Tedim ah zum teng kim ding hi. Nasep le sum tam tuam ding hi. Tender semte, zum nasemte, nasep siaute, zum lam vai khatpeuh a neite Khalkha a paipai uh a kulloh nading Tedim ah parliament a om ding, Tedim pen state capital ahih ding thupi hi. Zogam parliament ah Zopau in thukikum thei kha ding hihang. A cian lai Chin state sung ah bel kawlpau mah a zat uh kul limlim ding hi.


Budget kituhna, hamphatna tuamtuam bel bei cih bang omlo ding aa, ahi zong namdangte mai-et, tokai, pawlbawl, a nung uh zui cih dan kullo aa ei sung ah kituh kihawm thei ding hihang.


9.1 New York le Washington, Bombi le Delhi, Yangon le Naypyitaw cih danin bel capital lote zongh khangtozaw thei mah hi. 


State capital hilo aa sumbawlna lam ah a khangto lam dingin Khalkha sang Tedim hizaw thei kha mah ding hi. Tua veve state capital lah hi in, sumbawlna lam lah hoih lai leh hoihzaw kaanlo ding hiam cih nop huai hi.


10. Chin min muhdah man hilo, Townships dang aa te gal bawlna hilo, Zomi i hihna phungvuhna le gamleminam vai kalsuanzia a nop nading lunggulhna hizaw hi.


ZRA te danin gunkhawm saksiah zongh ci zokeng, pawlkhatte danin Chin mah tawh zongh ci zokeng.


Gam vai hita leh, minam vai hita leh, Chin a tuam Zomi a tuam mah ci thei lehang bel lunggulh huai penpen sa ing.


Tubang minam vai sep ding hun hoih laitak vision kician a nei, kalsuan zia ding a kitel, a piang thei ding lah ahi, minam dinmun pan aa thu vaihawm makai khuamu ngaihsutna tangzai kisam mahmah sa ing. Ngaihsutna tangzai cih ciang Chin state bup huam nopna cihte hilo aa Zomite aa ding cih hi.


Self-sufficient ding, i logam ding cihte bel US nangawn gam tampi tawh kizom hi. State bek hi aa, gamthak, independent gam hilo ahih manin, a kisamte a kisapna zui-in Myanmar gam sung, gam pua ah mun tuamtuam pan a kila veve ding mah hi.


L T Tung UK  

Friday, October 1, 2021

KOPPIH ZONDAN DING KHANGNOTE


 KOPPIH DING LAWM NA ZON CIANG...

Tulai khangnote FB pan lawm zong kitam mahmah ta hi. A khuahun paizia hita mai. Nu leh pate in zong sansiam a kul hita mai hi. Ei Khangnote in koppih hoih ngahna dingin ngaihsut ding leh lam honglak ding thu tampi a omte lakah pawl khat hong gen ning maw.


1. Na koppih ding minu/ mipa i pumpi le mel puakzia na deih na ngaihtheih dan te  himaw/ hilo,

2. Lungsim omzia leh gamtat zia te hilhtheih pattahtheih ding mi  himaw/hilo,

3. Biakna lamah thu upzia leh sanzia cihte  a kithuhual thei ding nam himaw/ hilo,

4. Nasep a thanuam leh a citak, a kimuang ngam, tupna kician  a nei thei mi himaw/hilo,

5. Pianna Nu le pa khutnuai leh Siate lamlahna nuai ah a khang khia mi himaw/hilo,

6. Lungsim leh pumpi a cidam maw, theihna lamah a picingsa maw, pattah a kul laiding mi himaw/hilo,

7. Kiten khitciang, Kiniamkhiat in Pasian bek belh le muan in  a nei, a sem ngam a thuak ngam (nuakpahpah lo nunglam a suanglo) ding mi himaw/ hilo, 


Hihdan in Thu pawlkhat a thei kholsa hileng, kiten khitciangin buaina hong tawmtuam ding a, ki itna le nopsakna te hong khanglian thei ding hi. Hizah ciphot ni maw.

(Note: Comment pianuam a omleh kingah hi.)


Sia Thang Kalaymyo 

Saturday, September 25, 2021

TEDIM KHUAPI KIHALTUM HILEH.......

 ZOMI TIMES 25.9 2021 Sat.


Tedim Khuapi Kihal tum hileh (Thantlang khuapi sangin siazaw khathei)


1. ZRA E kimawhsak nuam ding: bang hangin a khuapi hu zolo: kici ding


2. ZDF/PDF kimawhsak ding: sahang ihmu kimlai va phawng bek hilo, va hang sak hiven: kici ding


3. Sihzang leh Zou te kingawh ding: Tedim mite mudah lua mahmah uh ahihmanin ngia tuu vun silh danin gam leh lei adingin kumpi do in kituat in ahizongin Tedim beitum sak uh hi: a cinuam om ding


4. NLD party kingawh ding: pi Sukyi leh HKL hang hi kici ding


5. NUG mawhsak ding: thau vui thautang supply lopi in D Day mawk tangko zawzen: a ci tam di


6. Democratic ki gensia ding: galkap ukna bei zenzen in ih Zogam in suahtakna taktak ngah hileng,Chin (Hakha, Falam, Zou, Sihzang) tawh galpi kipan ding, galkap kumpi hunlai gal tawmzaw hang ei a cinuam kitam ding, Vangteh, Khuano, Saizang, Teizang, Losau, Paite, Thahdo, Simte, etc kipawlna ong ki-uang semsem ding, Zomi min nangawn ki samsia ziahziah mai ding


Hih atunga teng ih etkik ciangin Zomite adingin 666 maban a nei hi hang


Ahizongin leitung mite lungsim ah lungkiatna a nei sak ngeilo, lametna zing nisuak bang danin a neisak zo gige nam thumte


1. Politician taktakte: gam leh nam hoihna a piang dingin gen thei veve tawntung uh


2. Businessman: sum leina/zuakna khuak hoih a nei taktakte in bang hun bang hun ah hauhna ding lampi mu kiukiau gige


3. Pastors gifted te: sihna guam thuk ah awkcip in, maban bingcip khuamialpi tawh kibang ih nawk phial zongin lungdam takin a nawkzo tawntung dingin tha ong pia thei veve


Tua ahihmanin nisim ih nuntakna ah hih atunga nam thum teng tawh a kopkhawm siamte leh thu a dong siam makaite (MP, thautawi pawl, etc) pen a muanhuai kingakna a neite ahi hi. Mawhsakna pen guallelhna ding hipahlo a, thakhauhna ding zong hikhin pah samlo hi. Kingakna leh a muak ding a nei gige te pen a lungmuang gige te ahi hi.

Copy Paste and Credit to Sya Suan Za Khup FB. 

Photo Sya Suan Za Khup. 



Saturday, September 18, 2021

NUPI KHAT LAMPI AH AWNGAWNG.

NUPI KHAT LAMPI AH AWNGAWNG!


18.9.2021 kiginni.

Tuni sun 12:00pm in ka omna inn lampi ah Nupi khat awngawng in bang hipeuh mah hiam ci a Padenpauh pan ka et leh Annek ding neilo-in, antang ong hawm vevua ci-in lampi ah na awngawng hi. Eh hite pen pia ding, bang nei ihiam ci-in ka en a, mite ong piaksa antang ka nei uh hi. Kei zong padenpauh pan kakhut betin nangakin ci-in ka hopih hi. Nupinu'n zong ong ngak pah ngiungeu hi. Kei zong mite'n Pasian a itna uh tawh ong piaksa antang hai 10, ngasabung bung1, aaluu tawmkhat, phulunsan tawmkhat leh ka lawmnu'n puan zong pia ni ci-in apuante ong la samsamin puan pawlkhat zong ka pia uh hi.


Bang phawk kahiam cih leh piakkhiatna ah thupha om hi.Piakkhiatna in ih ngahsa thuphate kipsak semsem hi. Supna om ngeilo hi cih kei mahmah in ka sinkha (experience) hi. 


Note'n Pasian na itna uh tawh nong piakkhiatte mah uh mite tungah a hawm sawn zel hihang ei. Mi cimawh, migen theite tunga ih hih zawh zahzah tawh panpihna ih piak bel Pasian lah alungkim, ei zong lah ih lungkim mahmah mawk hi. Amen.


Note: Piakkhiatna ah thupha om hi. Topa Pasianin hong dim kik ding hi.Amen.

Crd: Khualpu fb,  Copy paste 


 NUPINU TANU. 








Thursday, September 9, 2021

TEEK LEH MO KAL KI-ITNA


 Teek leh Mo

Nidang in nungak khat om in, tua nungak in pasal hong nei in a tekte kiang ah hong om hi! A pasal itin a zuat hangin, atek nu tawh ki-it kilem thei mahmah lo hi. A monu in ateknu kampau dan leh omdante luhekziate muthei mahmah loin, tua bang mahmah in ateknu in a monu omziate ama dan tawh kituak sathei mahmah lo hi. Tek leh mo nisim in kitawng den phial mawk ahih manin a pasal zong a lungkham in anletui nezolo in nisim khuasa in om hi. 


A monu in hidan tawh om khopkhop ding ngaihsun zo keng ci-in khensatna khat hong nei a, Bazaar a van zuak a pa lawmpa kiang ah hong pai hi. A pa lawmpa kiang ah a Innkuan sung haksatna leh a teknu gilo asakna, a teknu tung ah a lungkim lohna teng hong genkhia hi. 


Tua khitciangin guza na nei hiam ka teknu in guza ne in sileh tuakhitteh ka Innsung uh nuampa ding hi ci-in hong gen hi. A pa lawmpa in zong tua thu azak ciangin hong ngaihsun teitai in, atawpna ah neimah ing ei hong ci hi. Tua ahihleh kong genbangin na gamtat kul ding hi. Tua hi kei leh mite in hong thei leh nang bek hilo kei zong haksatna tampi thuak ding hong kiman ding hi. Acih ciangin Monu in aw ba cih bangbangin ka gamta ding hi cipah hi. 


Tua ciangin sai neipa a inn nunglam ah hong paikhia pah in lai-ip sung ah zatui koih in hong pusuak hi. Hih zatui pen kei bawl hi in thakhat in hong sipah leh hong kithei ding ahih manin damdam in hong zawngkhal in damdam in hong sipan ding hi. Tua hileh mite in guza na piak hong theilo ding hi aci hi. 


Na hihdan ding pen: na teknu in an a neksim in hih guza tawmta a an lak ah khaksakin la, nidang sangin itbawl in, don in, kamnem in hozaw in tua ahih kei leh mite in hong thei kha ding hi. 


Na teknu sello in kitawng peuhmah kei inla, kamkhum in hopih in, Na teknu hong thugente mangin tua hileh asih ciangin kuamah in nang hong muangmawh, ummawhlo ding hi. 


Tuateng a genkhit ciangin a zatui apia hi. Tua nu zong a zatui la in Lungdam takin inn lam hong ciah vingveng a, a teknu damdam a asihna ding gelnate hong kipan ta hi. Ni dangin an huan nuamphalo khat ni tampi sung amah in an hong huanin, meh hong huan in ateknu an a nek ciangin an hong lui a, an tung ah tua zatui hong khahsak simzel hi. Van zuakpa cih bangin mite in a theihlohna dingin haksa sata mah leh a teknu cih bangbang hong mang hi. A pianna nu bangin, a lawmpa a it bangin hong it in hong bawl hi. Tua bangin hong bawl ciangin a teknu in hong it semsem in nuta lian bangin hong khuasa, nungta uh hi. 


Tuadan in ateknu a bawl kha 6 bang hong cin ciangin a Innsung uh nidang banglo in hong nuam mahmah hi. A monu zong hong kikhel toto a, lungtom leh na asia lam bekbek a ngaihsutnate hong bei deuhdeuh in a lungsim hong ki-ukzo in hong lungduai semsem hi. Tua bangin kha 6 val bang kitawnglo, ki-it in, kithumangin hong om uh ciangin, A monu in a teknu pen mi thunuam leh mi Hehpihna nei ahih lam hong thei khia hi. Tek leh mo a lungsim uh hong kikhel in hong ki-it semsem uh hi. 


Tua a kipan ateknu in a vakvakna ah ka mo mah mohoih pen hi ci in pulakin phatphat hi. Tua bangin teklemo ki-it in hong nuntak uh ciangin nikhat Monu (Vanzuakpa) Apa lawmpa kiang khitui luangkawmin tai vingveng a hong huhin, tuma kha 6 lai a nong guza piak a lehkikna ding zatui na nei hiam, tu-in ka teknu mi hoih mahmah ahihlam telta ing, Ka pianna nu lian bangin ka it hi. Ka piakpiak guza tawh ka sisak nuam kei hi ci-in hong thum kik hi.


Apa lawmpa vanzuakpa in ka tanu aw lunghimawh/lungkham kei-in guza ka hong pia kei hi. Tua ka hong piak zatui pen Thaza leh Ankam limza ahi hi. Tua zatui pen hong nek ciangin, nidang sangin cidam in ankam limzaw ding, cidam zaw ding, thahat zaw ding hi. 


Ataktak in cilehang guza athuak pen ka tanu aw Nang na hi zaw hi. Na lungsim pen gu hizaw hi. Ahih hangin tuateng zong na teknu na itna leh lungsim hoih na puakna tengin a SAWPSIANG khinta ahi hi ci-in vanzuakpa in a gen hi.


Ih nuntakna ah ih it dingte itin ih ngaih dingte ngai peuh leng misia kuamah omlo a ih kiit kingah zawhloh, ih kiniamkhiat zawhloh ciangin Innsung a nuamlo, nupakal, Teklemo kal anuamlo a bang hibek a, lungsim takpi tawh ahoih lamin kibawl tek peuh leng innkuan sung nuam mahmah pah lel ding hi!


Asimkha mimal kim Topa in a zuithei dingin thupha hong pia Hen! Amen!



Friday, September 3, 2021

D-DAY TAWH KISAI PUPU THANG GENNA.

 COPY PASTE. 

3.9.2021 Fri. 


August 24 Khit Kawlgam Khuahun

    Aciang aciang pan in D-Day bekbek akigen ngeingai laitak in tua ading akimuang pen ahi Beh galkap te'n August 24 ni in thu tangkona khat hong nei uh hi 


Hamdai Pah Lian

    Behte' tangkona ah buainate avenna ding in thagum hatna tawh kido sang in kikamkupna tawh buaina vensak zawk ding in ngetna ahi hi. Misokte akihel in thautawi teng ki kamkup liailiai ding hi ci'n Col Naw Bu in gen hi. D Day vai kikupna bangmah om nai kei ci'n genlai hi.

    En Zu Zi lampan in zong "Nisim D Day hi" cihbeh sawnsawn lai ahih man in tua a kipan D Day vai hamdai ta hi.


Kinung Theih

    Hih Behte' thu tangko hun laitak in Sen kumpi' palai Sun Guoxiang kawlgam ong pai khinkhian ahih lam ki nungtheih hi.

    Amah pen nipi Kal 1 sung taam dipdep in August 28 Ni aciah ahi hi. Aciah khit ciang in ong pailam alang nih un genkhia pan uh hi 

    Misok bupa tawh kimu ahih lam genkhia uh hi. Misokte' lam pan hong paina ahang pen kawlgam ah kilemna a omna ding leh Covid gal dona ding vaite hi ci'n genkhia uh hi. Daw Su tawh zong kimu peelmawh ding in ki ummawh mah taleh tuavai pulak khialo uh hi.


NLD That Kei Un

    Hih Sen palaipa' hong pai laitak mah in Sen kumpi in misok te'n NLD aphiatmai ding uh pen Sen in phallo cih thu ngaihtak in hong ging hi.

     Misokte'n NLD golum peelmawh ding in leitungbup in a lam-et kawlkal ah hih thu hong ging ahi hi. Hih thu hong gin khit ciang in NLD leh Sen communist party te' kizopna laite zong hong kilangh khia hi.


La Lepkholhna

    Sen palaipa hong paina pen la lepna (song practice) zong ahi hi.

    Leitungbup in a etcik mahmah ASEAN palaipa kawlgam hong paiding hita ahih man in Sen palaipa la lemkhol a hong pai ahi hi 

    April 24 ni a ASEAN thukimna nam 5 te sepkhiatna ding zong ahi hi 


ASEAN Palai' Maban

    

    ASEAN Palai Erywan Yusof hong pai ciang in Daw Su te tawh zong kimuh akul ahi hi. Anasepna khempeuh November kha ASEAN khawmpi ciang in report apiak kul ding hi. Alawhcin kei zenzen leh ASEAN khawmpi khit ciang in kawlgam vai saizia ding lampi dang kizong ding hi 

     Amah bel ASEAN palai ahihma June kha kipat lam in zong Kawlgam hong paingei khin hi 


Lutol Bupa

    September Ni 1 Ni in misok nihna pa Russia pai hi. Tua lai ah kawl lutol minthang mahmah khat ahi Sitagu Sayadaw Dr Ashin Nyanitsara in zong vazui mawk hi. 

    Hih lutolpa pen aminthang mahmah aki zahtak mahmah khat ahih man in lamdang kisa mahmah hi. Lutolte' zehtan hun laitak hi sawnsawn ahih man in kawlte heh phadiak uh hi. Uiko ngeuko in ko ziahziah ta uh hi.


Covid Paulap

.    Covid paulap in misok te'n zumte khak toto uh a tutadih September ni 10 dong khaksak lai uh hi.

     Zumte kikhak ahih man in amimatte uh zong zum kah theilo hi. Adiak in Daw Su zum apai khakloh kha 2 bang phata hi. Zum paikha kei leh a sitnite tawh kimu khalo ahih man in apualam tawh thu kizalo hipah hi. 

     Hih zumte akikhak sung in Daw Su leh misokte' kimuhna thu hong ging zeuhzeuh hi. ASEAN palaipa hong paiteh kihonate alem leh zumte zong kihongta khading hi 


Pu Van Thio leh Pu No Than Kap

    Kumpi nihna Pu Van Thio pen akumpi inn mah ah nuamtak in om hithiat lel hi. 

    Falam kampau sung ah nainganzi vai ah aminthang mahmah Pu No Than Kap zong misokte' meeting sapnate ah vakah zel lel hi 

     Pu Van Thio leh Pu No Than Kap te amipih te'n phunsan hetlo in "Dalan" peuh ci'n koko selo uh hi. "Ong lamkhialhpih kei lua un teh" cilel uh aidiam kitheilo hi.

Sian aw, lum bang Hong sung in

Lungdam

Mung Laan Thang

Tonzang, Zogam

Credit :Pu Pu Thang fb.