Monday, September 5, 2016
NUMEITE CIDAM THAHATNA DING THU PAWLKHAT
Sunday, September 4, 2016
KA NOTE DING A KOIHPAK
SAWMAH KHAT THU THEIH HUAI
ZOMI-TE TUNGAH THUPHA HONG KIP THEIHNA DINGIN
SAWM AKHAT.
Malakhi 3: 8-12
SAWM Ah KHAT tawh kisai ih gending ciangin na
lungsung ah bang hong lut hiam? Sawm akhat ih theihsa hi lomaw bang
gengen kul hiam na cikha thei ding hi. Tuni in Zomite tungah bang hangin hauhna
khang khat khom ding haksa mahmah mawk hiam? Zomite, Chinte sumzon pen kum 100
lom bang sawt ta hi. Bang hangin Budish-te leh Hindu-te hau thei zaw,
Christiante sang cih dotna omthei zel mawk ahi hiam?
Sawmah khat thupen tulai pau in Pastor or siate,
tanglai pau in siampite in, gen taktak ngam lo-in thuphasan nading bekin gen in
kuamah lah thuphasangin Hidu or Budist or muslimte bang in atu, ata
khang ah khom cih pen kigen vangvang lo mawk hi.
Tuni in sawmah khat thu pen LST lam a Doctor
late na ngawnin agen mengmeng ngam loh, siate in gen leh na duhman hi, ci a ih
mawhsak uh, Kong vaksa uh hi ih cih uh, atal ih kawk ngam uh, tuni in kiciantak
in Zomi khempeuh in ih theih dingin genkhia nuam ing. Sawmah khat kuate adingin
kipia hi mawk hiam?
SAWMAH KHAT BANG HUN IN HONG KIPAN A KUATE TUNG
KIPIA? When it's started.
Sawmah khat pen hunsawt lai pekin hong kipan
hikha in cin, adang sut man kei ni in, Abraham in Melchizadek siampi tungah pia
hi. Mi khempeuh Pa ahi Abraham tungpanin hong kipan hi. (Piancil 14:20).
Anih na ah, Moses hunlai in Moses Isreal makai
hi na pi-in 10/1 Moses tungah Pasian in na pialo a, Asanggam pa Aaron siampi
tungah napia hi. (Gamlak vak na 18: 21-32 sungah)
TUN MALAKHI 3: 8-12 ENSUK NI.
8 Keimah in note kong
dotnop thu pen, mi khatpeuh in Pasian na guksak ding kilawm ahi hiam? Kilawmlo
hinapi-in note in nong guksak uh hi. Ahi zongin note in, 'Bang hong guksak ka
hi uh hiam?' na ci uh hi. Sawmah khat piakna leh biakpiaknate-ah nong guksak uh
hi.
9 Na minam bupun keima
neihsa hong guksak na hih manun note khempeuh tungah samsiatna hong tung hi.
10 Ka biakinn-ah an a om theihna dingin sawmah khat a kimin
hong paipih un. Kei hong ze-et un; vantung kongkhakte hongin, note-a' dingin na hoih tampi kong
piakna na mu ding uh hi.
11 Lo panin a piang na
ante uh, kauphe ka nesak nawn kei ding a, na leenggui uh gahpha mahmah ding hi.
12 Tua ciangin na gam uh, ten'na dingin a hoih mahmah leitang hong
suak ding ahih manin, minam dang khempeuh in note pen a nuamsa minam, hong ci
ding uh hi," a ci hi.
SAWM AH KHAT KUA A HIAM?
Sawm ah khat pen Pasian a hi. Cih phawk ni in,
Pasian deihna ah ih zeksak ding thupi ding hi. Malakhi 3:8,9
Tu-in aneu 10 na en suk ni. KA BIAKINN-AH an a om theihna dingin sawmah khat a kimin hong paipih un.
BIAKINN AH CIH KAMMAL EN NI.
Biakinn cih tawh kisai-in na lungsung ah bang
hong lut hiam? Biakinn a cihtak ciangin Mipawl khatte in Muhtheih biakinn mahin
ngaihsun pah a, aman mahmah bel hi pah hi. Khat ih ngaihsut dingin ah, Biakinn
a cihna ah Nidangin Biakinn ah kuate teng or om cih ngaihsut ding thupi mahmah
hi. Gentehna: USA Biakinn pawlkhatte ah Inn tawh kizo pah a, tua teng ah Siate
ki-om sak, kitengsak pah in, tanglai hun tawh kibang ka sa hi.
Tanglai in ah Biakinn ah kuate teng or om hiam
cih ngaihsut kul hi. Siampite/siate om hi cih ih kiphawksak nuam hi.
Akithoihding or biakpiakna, mawhsutna ah neih ding uh ciangin Biakinn ah pai uh
a, tuateng ah siampi-te in biakpiakna piaksak hi. Gamlakvakna 18:12 pan in sim leng mi maimai
kikhopni lo-in Biakinn nai ah apai ding Pasian in deih lo hi. v22
“Ka biakinn-ah an a om theihna dingin sawm
ah khat a kimin hong paipih un. Kei hong ze-et un; vantung kongkhakte hongin,
note adingin na hoih tampi kong piakna na mu ding uh hi.”
Hih laisiangtho in Biakinn agen nopna pen
muhtheih Biakinn a gen hinapi a gen
nop khat ah mawhpuak(tavuan) aneihsak siampite or siate agen nuam zong ahi hi.
Cih kithei sak hang. Anuai ah en suk lai ni.
SAWMAH KHAT KUATE GAMH, OR
LUAH DING AKIPIA HIAM?
Gamlakvakna 18:20-32 ciang
ah ih sim suk ciangin kitel mahmah hi. Kuate go, tan ding akipia cih kitel
sitset hi. Azatna
ding gen kul lo-in kitel pah lai hi.
Aneu 21"Kikhopna buk sungah amaute nasepna thaman dingin Israel sunga
sawmah khat khempeuh, Levi
mite tungah gamh-in ka pia hi.
Aneu 24Bang hang hiam cih leh amaute in biakna-in Topa tungah a piak uh
Israel mite sawmah khat pen Levi mite tungah luah dingin ka pia khin hi. Tua ahih
ciangin Israel mite lakah amaute in luah a neihloh ding uh ka gensa ahi
hi," a ci hi.
Hih tangnihte gel ih et takciangin Sawmah khat
pen Siampi te or Tulaipau in Siate adingin gam leh luah ding akipia ahih lam
kitel mahmah hi. Tulai Siate in sawmah khat thu agen uh ciangin kawlgam,
vaigam leh western gam dong ah om Zomi or Chin mite in a duhman uh hi, ci ihih
manin sawm akhat hoihtak inzong hong gen ngam lo uh a, Malakhi 3: 11 leh 12
hong hahtang gen uh a, kuamah in tua hamphatna te kinei tuan lo mawk hi.
Zomite, Christiante in aneu 11 leh 12 ih
ngahzawh lohna ahang in, aneu 8 na leh 9 nate ah kinungta lai ahih man ahi hi.
Siate kikhasia sakin kizah ko a, kong vaksa peuh uh kici zanzan hi. Siate pen
ei vaksa hi lo a, Pasian vak hi. Sawmah khat ei a ahih loh lam kiphawk lo in,
ei a mah kisasa a, Siate bang tona in kizang ta zen hi. Pasian a ahih lam ih
phawktek ding uh kideihsak hi hang.
SAWMAH KHAT PEN MISSION SUM HI DEKTAK LO HI.
Sawmah khat pen Pasian in kei ahi Biakinn ah hong puak un, siate luahding hi.
Siampi/siate gamh hi, pia un acihcih lai tak in eite in, Kha an hong vak Siate
kham ding hoihtakin ih piak masak sangin haksa khat peuh huhna leh Building
peuh ah kizang masa a, aman mahmah dingin kingaihsun thei hi. Pasian in gamh
leh luah ding in siampi or siate apiakhit nungsangin, Pasian a ahih lam leh a
ngah ding akilawmte in a ngah masak ding thupi hi, malakhi 3: 8,9 ah hoih takin
hong gen khinzo hi. Mundangte ah huhna leh budget in ih neih nop leh zong siate
kham ding gel photin akicin lai leh gel ding hi pan hi. Ih hih dan uh leh
ngaihsutdan man lo ahih manin Pasian lungtang kinasak hi. Tang lai
Moses hun hi leh suanga den lup ding pawl kihi kha ding hi. Hehpihna hun ah
ih om manin hong kithukpah lo a, ahizongin mite or namdangte thupha ngah bangin
ih ngah thei kei hi. Abraham in Melchizadek Siampipa apiak bangin, Pasian na sem siampi or sia
khat sangin mundangte ah na thupit sak zawk leh a paina ding mun ah a
pailo suak ahih manin Pasian sum a zekkhial suak ih hih manin Pasian lungkimna
kingah lo ding a lei thupha kisailo thei ding hi.
MISSION SUM KISA KHA THEI
Sawmah khat pen mission sum himasa lo a Pasian
in apiaksa om hi in, Siampi te an, gamh, luah hi cih phawk ni. Mission na sepna
dan in, Mission huhna ah nazat nop leh sawmah khat na lak khiat khitteh 9 pan
in pia in. Sawm ah khat leh Mission kisailo hiphot hi. Sawmah khat tawh mission
kisai masa hi leh bang hangin Pawlpi kim ah Mission box ci-in kituam
hawm/dong mawk ding ahiam? Ngaihsut huai mahmah thu ahi hi.
Tua ahih manin USA, India, Burma mun tuamtuam a
ah omhih lai sim kha khempeuh in Na siate uh akham dingin sawm akhat hoihtak in
na pia un tua hi leh thupha kisang pan ding hi. Siate in khasum hongkham zawh
loh tak ciangin sumhong zong a, ih gensia lailai uh hi. Na gensiat sangin na sawmah khatte uh
akhamding uh napia un. 10/1 tawh siate innkuan kham ding ih piak khit ciangin a
kicin lai leh Pawlpi sung kivanna, Mission, Buildingte ah khenzawh zah khen
ding hia, Siate a masaklo liangin mudangte ah budget gel ding hilo hi. Tua pen
10/1 tawh kisai pai zia leh zek zia ding ahi hi. Tua hi leh thupha Malakhi3:11-12 sunga ah gente
ih tang thei pan ding uh a, Hindu, Buddhist-te bangin tu leh ta khang dong ah
ih hauhnate uh ih zek thei ding uh hi.
Christian ahilote gentehna a ihgen det kei zong
ngaihsun thei leng a namah hi. Christiante ahoih lamin Christian ahilote in
hong gen leh ih ut kal ah, a hoihlo-in hong gen det uh pen ngaihsut huai hi.
Sawmah khat pen kawlte nuntakzia atheite in thei
ding hi hang, amau zong a phungzi-te tung uh ah nak piak mahmah hi. Zingsang
tho baih in, an huan uh a, amau nek ma in a phungzite adingin kuang khat ah
thukma sa in pia masa uh hi. Hindute ahih leh an huan uh a amin ciangin innsung
innpua a pasian nonote uh pia masa in tua ciangin amau ne pan hi. Bang hangin
thupha ngahlohna ding hiam a nungta Pasian bialote in zong a siampu-te leh a
pasiante uh zahtak mahmah hi ven. Ei a nungta Pasian biate in ih Pasian ih
kihtak mahmah ding hizaw hi. Budishte in a pasian uh sum apiak dinguh ciangin
ahoih penpen mah na pia uh hi. Christiante e leh bang ih ci vua, siate gensiat
leh cilphih peuh sawmte hi zaw hang ahi na? Sawmah khat pen siate tung ah nang
piak bangin na ngaihsut cingin na iplah a Pasian a, Pasian piak ahih lam phawk
lecin na hamtam ngam kei ding hi. Tua bek hilo an Pal pen siate ading hi cih na
kigen lai hi.
Chin or Zomite Pasian in thupha hong pia nuam
napi in eite in ih guk saksak manin thupha kingah theilo a Pasian kikhasia sak
zaw hi mawk hi. Tang laidan in hong nitun hi leh suangtawh den lup ding vive hi
hang.
TANGLAI
Tanglai in sawm akhat leh anpal, gan pal napia
tangtang uh a, tuate pen siampite ading hi a, siampite in tuatung panin sawmah
khat apiak sawn ding uh pen Moses tung ah na hilh hi. Sawmah khat thupen OT
sungah hoihtakin na gen a NT ciangin sawmah khat thu telgen ding in nei nawn lo
in, cit piakna na gen hi. OT sungah 10/1 khat vai kiciantak in na gen khin ahih
manin NT ah na genthuah nawnlo-in 9 pan piak khiat ding na gen hi.
Gupna thu tawh kisai in OT a pen NT ah kizang
theinawnlo ahih manin kician tak in Jesu thu up ding hong gen hi a, OT ah
Sawmah khat thu kiciantak in genkhin ahih manin NT ah hong genthuah
nawnlo in a mite in apiaknate hong genbek hi.
SIA TAWH KISAI LEH UKNA ZA,
Hih tawh kisai in LST sungah hong uk kumpite thu na mang un hong ci a, tua ma
in bang gen hiam cih leh kei ma theih loh in Ukna za angah om lo ahih manin
hong uk kumpite thu na mang un ci hi. Pasian thu tawh kituaklote man ding cih
hituan lo hi.
Tua mah bangin siate pen Pasian theih pih loh in
sia za ngah om tuan lo hi. Tua hih manin athu uh ih man ding kisam hi. Tucing
pa nung zuih sawm in la, NA nung/mipi nung tuucing pa zui sak kei zaw ni. Upa
Tansawm zong onglo khat in Siate pen Eideihdan a ih kaih sawm mawk pen ngaihsun
thei hileng kilawm hetlo lua hi. Pasian in ana semte siate kisuan pih, gum
mahmah a tua pen Mihau pa leh Mizawngpa(razarus) tung tawn in ih mu thei hi.
Mizawng pa Abraham ang sungah a om lai-in mihau pa HELL ah om in, tui tak khat
anget leh Abraham in phal lo hi. Mihau pa in tua ahih leh Ka sanggam u leh
naute kei tunna ah hong tun lohna dingin vagen sakin ci-in athum tak cianin,
Abraham in adawn na ah, Leitungah ka na sem Pastorte kamsangte tam
mahmah hi. Tuate thugen a up kei leh hih pa hing kik in a vagen hangin um tuan
lo ding uh hi cih san hi. Pasian in a nasemte kisuan pih mahmah in, hu hi, cih
phawk in. Siampi itten siampi thupha sang ding, kamsang itten kamsang thu pha
sang ding hi.
Thukhupna
Ka lungsim ah om lua mahmah ahih manin kizom leh
lo ngaihsun lo in Pasian hong theihsak bangbangin ka at hi a, atel siam dingin
Topa’n thupha hong pia hen. Hih thutawh kisai in nuntak pih leh azui zo dingin
Topa in asim mimal khat ciat thupha hong pia hen. Kei tha tang tawh hong pai in
gen thei lo ka hih manin hih lai tungtawn in na sim un la, ih Zomi sungah
thupha ih ngahna leh Pasian gamtang zaina, ih Pasian nasemte ih itna leh Pasian
a a hihna ih telsemsemna dingin Pasian in hong suak sak hen la, tu a kipan in
hih lei tungah zong ih hauhnate uh akhangkhang in akip pai suakna leh sawtpi
akikhom hong hisak hen la, vangtungah zong thupha tampi ih san na uh, leh
Pasian lungtang akhoihkha, Pasian alungkimsak mimal khat ciat asuak ding in hih
teng pan in thukong ngetsak hi.
Asimkha mimal khat ciat Topa thupha in
akhangkhang in na inn kuan sung ah hong kipna hi ta hen. Amen.
Siam Khaute
USA post masa march 2013 nihna edit may, 10,
2014
Sunday, August 7, 2016
ZOMITE AA DING NGAIH SUT HUAI THU
EI ZOMITE AA DING NGAIH
SUT HUAI THU
BISHOP - LIEN KHEN THANG
August 1/ 2016
Ei Zomite’ ading,
ngaihsut huai thu khat, ei leh ei mi ban ih kisak hang, UNDP te leh Kumpi
Sipuazi leh Amyota Khantona lam lente hong muh dan cih article kong puak
kawmin, kei muhdan khat zong a tomno khat in a nuai a bang in hong pula nuam
ing.
Ei mite pen in, ih
leitung nuntakna hamsa salua deuh a hiam maw, kha mi cihma ki om in, van ah
hingtang in len kisawm phial ta maw hi. Gilkial daangtak leh zawn leh ngau na
ih sa mahmah a, ahih hang, nezo dawnzo pian in, ih gil hong vah sunsun leh
Pasian cih thadah ei mau min nangawn ki mangngilh thei hi. Nei pian in, zu leh
sa nezo in nuam sa pian leng, gawl bembem, kamdimtakin Halleiluia, Praise the
Lord ki ci zaizai in, Vantung gam malep dan khat in ki om phiupheu thei hi.
Zawn puak nop kisa mahmah in, pilna leh hauhna ki puak siam zo nailo, kipai
siam zo nai kei deuh leh kilawm kasa hi.
Ei mite pen, annek tui
dawn, sum leh paai bek tham lo, pilna ciimna, upna, thu khualna, cihtakna,
ki-itnate ah zong zawng khal lai, picing zo nai peuhmah lo hihang.
Ei Zomite lah ah, ih
hai, lai theihlo, laitan neihlo, ih pilna neihlo pen na a sa, a awlmawh mahmah
alaitang na venven pen mi kitam pha nai lo hi. Tua ahih man in,lai thei
khempeuh mipil ahih lo hang, mi pil khempeuh pen pilna nei vive ahih lam tel
in, pilna lo tawh mui kibun zolo ding, gual tung kituang zolo ding cih thei ni!
Tua bang lungsim ih neih khit tek, ei khangthakte in, a maan pha mahmah ih
khangno hun sung in, ih sum ih paai neih sunsun te tawh pilna pen tup lian bel
in nei a, han ciam tak a pilna ih sin/zon ciang bek in, pilna kuitung,
gualzawhna lukhu nelkaaite khu in, pilna ciimna phungpi ahi ih biak Pasian
mahmah tawh zingvai nitak vai ih hawm khawp ciang, Zomite bangkua sung khempeuh
ah, nuntak gim hong nam pan ding, a bucing khantona in, ih mite’ nuntakna
sungah kip tak in zung hong kha thei pan ding hi.
Citciat in ah: Mel
hoihna Topa piak hi napi, mel hoihna tawh mi tampi puk citciat hi. Hauna Topa
thupha hi napi, a hau pawl khat Pasian mangngilh lawh citciat hi. Pilna Topa
piak hi napin, a pil pawlkhatin Pasian awl mawh lo citciat hi. Za liatna Topa
piak hi napi, a za lian pawl khat in Pasian mangngilh citciat hi. Cidamna Topa
thupha hi napi, cidam sungin Pasian hehpihna ahihlam kiphawk lo citciat hi ( Pu
Lian Za Kam, L.L.B; Advocate; Suang Suang magazine, p.140).
Ih nisim nuntak
suangpona ah, pilna tawh thu ngaihsun a, pilna pen pansan kim mahmah khat a ih
neih ciang bek in, ih sep ih bawlna leh ih vaihawmnate khempeuh ah, daupai
maapai in, lawhcing tak in maa ih tung zo ding a, pil na gahte lungdam maitaai
tak in ih lo zo pan ding hi. Tua ciang bek in, ih tuptup, ih deihdeih, ih lung
gulh mahmah kumsawtpi a khawm khantonate ih Zogam, ih Zomite nuntakna ah hong
tual suak ding a, gualzawhnate paak bang in ih tawi thei pan ding hi. Buh aal
khuang e, taai khua vaal ta, ei Zomite gilkial dangtak, zawn leh ngau na sakna
pan, ih pilloh, laitheihloh, laitan neihloh, ih hainate phawk siamthei in,
pilna deihna lam ah kal khat ih suantoh ding, hun mahmah ta hi. Upna leh pilna
tawh khut khat tawi khe khat khai bangin apicing khantohna lam ah.kalsuan
diamdiam ni!. Tua hileh, Vantung ah na deihna a kicin mah bangin, leitung ah zong
hong kicing ta hen, cih, ih Vantung thungetna hong kicing taktak pan ding hi
(cf. Mt. 6:10).
Nisim naisim ih nuntakna
leh ih vaite khempeuh ah, pilna tawh gelkhol masa, thuman thutak lampi tawn,
upna tawh kal suan in, hanciamna bul let tawn tung zo leng, ih nuntakna hongpi
cing in, hong nosuah ding, Zo laukha paallun ding hi.
Sepna bawlna, nopna
dahna, nek leh dawnnate ah sem khawm bawl khawm diamdiam; nuam khawm dah khawm,
ne khawm dawn khawm liailiai in, ih neih ih lam sunsunte zong, Thang Ho leh
Lian Do te mah bangin mimtang phel hawm taangtang phel hawm leng, ih neih ih
lamte zong Pasian in thupha hong piak sak ding a, hawm leh zeek hong cing ding,
ih lei nunna ah van nunna ma lep in, lungdeih teng lii bang hong cing ding hi.
Ngaitui Von Tawi
Zogam Siampi
Msgr. Felix ZOHEISA
Kalay Diocese





